Witamina K
Opis
Nazwą witamina K określa się grupę związków chemicznych, rozpuszczalnych w tłuszczach, które wykazują aktywność przeciwkrwotoczną, zaliczamy tutaj filochinon, menachinon i menadion. Jest ona niezbędna do syntezy czynników krzepnięcia w wątrobie i regulacji ich aktywności w tkankach, ale nie jest to jej jedyna funkcja. Jest również niezbędna do prawidłowego formowania kości ("współpracuje" w tym z witaminą D i wapniem), poza tym wykazuje właściwości przeciwgrzybicze, przeciwbakteryjne, przeciwbólowe i przeciwzapalne, a więc bierze udział w zwalczaniu infekcji i łagodzeniu ich objawów.
Jedna z witamin K (filochinon - witamina K1) występuje przede wszystkim w zielonych częściach roślin, a także w owocach, zbożach, mięsie i mleku. Drugi z tych związków menachinon (witamina K2) jest produkowany przez bakterię występujące w naszych jelitach i tam też wchłaniany, jednak stopień tego wchłaniania nie jest jeszcze ustalony. Również tabele zawartości witaminy K w produktach są sprzeczne ze względu na brak jednoznacznej metody oznaczania tych zawartości. Jak widać ilości tych związków jakie trafiają do ustroju i wykazują aktywność biologiczną, są nadal zagadką dla naukowców.
Zapotrzebowanie
Ustalenie dobowego zapotrzebowania na witaminę K również jest przedmiotem ciągłej dyskusji, Instytut Żywności i Żywienia nie ustalił norm dla tego składnika pokarmowego, ustalono jednak że osoby dorosłe, młodzież i dzieci powinny przyjmować około 1 µg tych związków na każdy kilogram masy ciała na dobę. Niemowlęta, które są najbardziej narażone na niedobory powinny spożywać ok. 10 µg na dzień (około 3 µg/kg/dobę).
Gdy masz za dużo...
Nie stwierdzono dotychczas jakichkolwiek objawów niepożądanych po spożyciu naturalnych form witaminy K (np. filochinon).
Natomiast syntetyczne preparaty tej witaminy (np. menadion) może wywołać:
- alergiczne zmiany na skórze;
- zmiany w obrazie krwi - niedokrwistość;
- uszkodzenie wątroby;
- żółtaczkę;
- oraz paradoksalnie wzmożone krwawienia.
Najbardziej narażone na stany "przedawkowania" są noworodki.
Gdy masz za mało...
Objawy niedoboru witaminy K u osób dorosłych występują stosunkowo rzadko, ponieważ jej produkcja przez bakterie jelitowe jest znaczna. Jeżeli już pojawia się takie stan, to najczęściej związany jest z chorobami wątroby, ogólnym wyniszczeniem, zaburzeniami wchłaniania tłuszczy lub po terapii antybiotykami, a objawia się to skłonnościami do krwawień. Pierwszy objaw to krwawienie z dziąseł.
Informacje dodatkowe
Najbardziej narażone na stan niedoboru witaminy K, są noworodki (zwłaszcza wcześniaki), ponieważ nie mają jeszcze odpowiednio rozwiniętej flory bakteryjnej w jelitach, a mleko matki nie jest najlepszym źródłem tego składnika. Dlatego wszystkie preparaty do odżywiania niemowląt powinny być wzbogacane witaminą K w ilości minimum 4 µg na 100 kcal.
Interakcje
Na szybkość wchłaniania i ilość wchłoniętej z jelit witaminy K wpływa skład naszej diety, szczególnie zawartość i rodzaj lipidów. Zbadano, że nasycone kwasy tłuszczowe (zwłaszcza krótkołańcuchowe, np. C12) obniżają wchłanianie tej witaminy, natomiast kwasy jedno- i wielo- nienasycone powodują zwiększenie przyswajalności.
