Białka (proteiny)
Superbudulec
Białka to podstawowe składniki elementów budulcowych żywych organizmów, także - ciała człowieka. Właśnie z białek, czyli protein, budowane są mięśnie, narządy, więzadła, ścięgna, gruczoły, skóra, włosy i paznokcie. Białka wchodzą w skład wielu czynnych biologicznie związków, takich jak hormony czy enzymy.
Białkami są przeciwciała i inne substancje odpornościowe, zapewniające ochronę przed bakteriami i wirusami. Pomagają one w gospodarowaniu wodą i utrzymywaniu równowagi kwasowo-zasadowej organizmu. Uczestniczą w transporcie substancji odżywczych i leków. Powodują przyspieszenie przemiany materii. Służą do budowy i odbudowy tkanek, a więc co za tym idzie, decydują także o wzroście człowieka i regeneracji organizmu.
Białek, które potrzebne są organizmowi do budowy i odbudowy tkanek, nie otrzymujemy z pożywieniem. Organizm sam je syntetyzuje ze związków zwanych aminokwasami. Są takie aminokwasy, potrzebne do syntezy białek w organizmie, które potrafimy wytworzyć samodzielnie. Ale są i takie, których wytworzyć nie możemy, musimy je czerpać z pożywienia. Nazywamy je aminokwasami egzogennymi. Są niezbędne! Ich brak lub zbyt mała ilość chociaż jednego z aminokwasów egzogennych zaburza całą gospodarkę białkową organizmu. Dlatego w codziennym pożywieniu muszą znajdować się wszystkie aminokwasy egzogenne, i to w odpowiedniej ilości.
Zalecane dobowe spożycie białka określa się u dzieci na poziomie 45-65 g, u młodzieży i dorosłych 75-100 g, a u kobiet karmiących 110 g. Taka ilość białka pozwala na zaspokojenie wszystkich potrzeb organizmu i utrzymanie go w dobrym zdrowiu. Nadmiar białka, po rozłożeniu do aminokwasów, jest przekształcany w wątrobie w glukozę i wykorzystywany jako materiał energetyczny. Niestety, podczas tej przemiany powstaje szkodliwy amoniak, zamieniany dalej na mocznik. Jego nadmiar może prowadzić do obciążenia organizmu, zwłaszcza nerek i wątroby. Dlatego diety zbyt bogate w białko są szkodliwe. Osoby, które stosują diety o zmniejszonej ilości węglowodanów a stosunkowo dużej ilości białka, powinny koniecznie, co jakiś czas, kontrolować swoje odżywianie, żeby nie przekraczać norm podanych powyżej.
