Witamina A
Strażnik twoich oczu
Witamina A znana jest z tego, że chroni wzrok, skórę, zapobiega nowotworom i miażdżycy. Odkryta w 1915 roku występuje jako retinol lub grupa związków o podobnym działaniu, a także jej prekursorów zwanych karotenoidami. Podobnie jak witaminy D, E i K jest rozpuszczalna w tłuszczach. Ma wpływ na syntezę białek i tłuszczy, powstawanie wielu hormonów, rozwój nowych tkanek i harmonijny rozwój organizmu, ma wpływ także na układ odpornościowy, widzenie, zwłaszcza o zmroku. Obniża także poziom cholesterolu i uczestniczy w usuwaniu wolnych rodników.
Źródła witaminy A możemy podzielić na dwie grupy: pokarmy zwierzęce, które zawierają retinol (tran, wątroba, jaja, mleko) oraz pokarmy roślinne zawierające karotenoidy, w szczególności ß-karoten (pietruszka, szczaw, szpinak, kapusta). W wielu przeprowadzonych ostatnio badaniach wykazano, że spożycie witaminy A i ß-karotenu, w ilościach zgodnych z normą, zmniejsza występowanie nowotworów, zwłaszcza raka płuc i raka żołądka. ß-karoten zmniejsza ryzyko wystąpienia zaćmy. Wchłanianie witaminy A w przewodzie pokarmowym i jej wykorzystanie przez organizm zależy od wielu innych składników diety. Niezbędne są tłuszcze, białka, żelazo, cynk i błonnik. Wchłanianie i magazynowanie witaminy A zmniejsza się przy niedoborze w organizmie witaminy E. Również nadmierne spożycie błonnika może sprzyjać niedoborowi witaminy A.
Jeśli masz za dużo witaminy A
Jeśli przez długi czas w pożywieniu było za dużo witaminy A, może to powodować wysuszenie skóry, ogólne osłabienie, wypadanie włosów, zaburzenie widzenia, a także częste bóle głowy. Retinol, jeden ze związków z grupy witaminy A, spożywany w nadmiernych ilościach (33 mg dziennie), zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworów. Nadmiaru witaminy A powinny unikać kobiety w ciąży, ponieważ grozi to wieloma wadami wrodzonymi u noworodków - zniekształceniami czaszki, zmianami w sercu i ośrodkowym układzie nerwowym.
Jeśli masz za mało witaminy A
Jeśli przez długi okres w pożywieniu było za mało witaminy A, może to powodować zaburzenie widzenia, tzw. kurzą ślepotę, prowadzącą po dłuższym czasie do całkowitej ślepoty. Niedobór witaminy A przyczynia się również do wysychania rogówki, wysychania i rogowacenia naskórka, pogorszenia procesu gojenia się ran, powoduje zwiększoną zapadalność na zapalenie płuc, a także zwiększa ryzyko chorób nerek, na przykład kamicy. U mężczyzn powoduje zaburzenia w produkcji nasienia, a u kobiet w ciąży - zaburzenia w rozwoju płodu.
