logowanie

przypomnij hasło | zarejestruj się

Glukoza

Opis

Glukoza, zwana cukrem gronowym, jest cukrem prostym, który odgrywa największą rolę w organizmie człowieka. Wszystkie spożyte przez nas węglowodany, przed wchłonięciem w jelicie cienkim, są rozkładane na jednocukry (głównie są to glukoza i fruktoza), wraz z krwią z jelit wędrują do wątroby, z fruktozy wytwarzana jest glukoza i to ona jest jedynym krążącym w naszej krwi cukrem. Wykorzystywana jest głównie w procesach energetycznych (z 1 grama glukozy organizm może uzyskać ponad 4 kilokalorie energii), jest niezbędna do utrzymywania ciepłoty ciała, pracy organów wewnętrznych i mięśni, podczas pracy fizycznej. W związku z faktem, że komórki mózgu i czerwone krwinki jako jedyne -źródło energii traktować mogą właśnie glukozę, podczas gdy inne tkanki swoje potrzeby energetyczne mogą zaspokajać np. związkami lipidowymi, konieczny jest mechanizm utrzymania stałego stężenia glukozy we krwi. Regulacja ta zachodzi przy użyciu hormonów wydzielanych przez trzustkj - insuliny i przeciwnie do niej działającego glukagonu.

Glukoza w stanie wolnym występuje w miodzie, owcach (np. winogrona) i sokach owocowych.

Zapotrzebowanie

Brak jest jednoznacznych ustaleń co do zapotrzebowania na glukozę. Badania naukowe ujawniły, że dobowe zużycie glukozy przez mózg i krwinki czerwone wynosi około 180 gramów, natomiast tworzenie glukozy w procesie glukoneogenezy (z aminokwasów) może dostarczyć około 130 gramów tego związku. Wynika z tego, że minimalną ilością glukozy jaką musimy spożywać jest 50 g. Przedstawione wyliczenia nie uwzględniają oczywiście zużycia glukozy przez inne narządy, np. pracujące mięśnie, ma to znaczenie u osób prowadzących aktywny tryb życia. W ich diecie węglowodany mogą zapewniać nawet 70% energii, więc automatycznie spożycie glukozy może być nieporównywalnie większe.

Dodatkowe informacje

Zawartość glukozy w organizmie to ok. 20 g we krwi i ok. 300 g w glikogenie (mięśniowym i wątrobowym), stanowi to zapas energetyczny wykorzystywany w przypadku, gdy długo nic nie jemy. Warto podkreślić, że glikogen wątrobowy może być wykorzystany przez wszystkie tkanki organizmu, natomiast ten znajdujący się w mięśniach jest tylko do ich użytku.

Gdy jest za dużo...

Zbyt duże spożycie glukozy powoduje duży wzrost jej stężenia we krwi, wtedy trzustka dbająca aby to stężenie było stałe, zaczyna wydzielać insulinę. W tym momencie krążąca glukoza zaczyna przechodzić do komórek. W pierwszej kolejności są komórki mięśniowe i wątrobowe, gdzie odkładana jest w postaci zapasowego glikogenu, ale dzieje się tak tylko wtedy, gdy glikogen został wcześniej zużyty, np. podczas ćwiczeń fizycznych. Jeżeli jednak zapas jest pełny, to odbiorcami glukozy stają się komórki tkanki tłuszczowej, w których przekształcona zostaje do lipidów i zwiększa ilość podskórnego tłuszczu.

Gdy jest za mało...

Zmniejszenie stężenia glukozy we krwi poniżej pewnej granicy (nazywamy to hipoglikemią) może wystąpić w przypadku przegłodzenia lub bardzo intensywnej pracy fizycznej. Objawami takiego stanu mogą być:

  • nieprawidłowe spalanie tłuszczów, nadmiar ciał ketonowych (kwasica metaboliczna, ketonowa);
  • przyspieszony rozpad białek (zarówno organizmu jaki i dostarczanych w diecie);
  • utrata jonów (głównie sodu);
  • odwodnienie.

Aby zapewnić stały dowóz glukozy do mózgu, czerwonych krwinek, a także innych tkanek, rozpoczyna się w takiej sytuacji wykorzystanie glukozy zgromadzonej w glikogenie, a gdy i ten ulegnie wyczerpaniu rozpoczyna się proces glukoneogenezy - wytwarzania tego cukru z innych dostępnych związków (aminokwasów). Jest to bardzo precyzyjny mechanizm chroniący nasz organizm, a przede wszystkim mózg, przed "niedożywieniem".