Fosfor
Opis
Fosfor (P) jest składnikiem mineralnym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania każdej komórki w organizmie. Około 85% tego pierwiastka występuje w kościach i zębach jako hydroksyapatyt (sól wapnia i fosforu). Reszta fosforu bierze udział w wielu reakcjach biochemicznych: produkcji energii wewnątrzkomórkowej, syntezie DNA, enzymów, hormonów, utrzymywaniu stałego pH ustroju, przenoszeniu tlenu przez erytrocyty, tworzeniu błon komórkowych. Inne ważne funkcje tego pierwiastka to udział w metabolizmie węglowodanów, białek i tłuszczów. Poprzez fosforylacje tych związków są uruchamiane procesy anaboliczne (tworzenie bardziej złożonych cząsteczek) i kataboliczne (rozpad cząsteczek z uwolnieniem energii).
Ze względu na to, że fosfor jest niezbędnym składnikiem każdego organizmu, występuje niemal we wszystkich rodzajach pokarmów. Najwięcej jest go w mleku, serach, żółtku jaja kurzego, a także w ziarnach zbóż i orzechach (z tych ostatnich wchłania się tylko w około 50%). Dużo fosforu przyjmujemy także z niealkoholowych napojów gazowanych, w których występuje kwas ortofosforowy.
Zapotrzebowanie
Dzienne zapotrzebowanie na ten składnik mineralny wynosi około 700 mg u dorosłych mężczyzn i kobiet (19 - 50 lat). Zarówno osoby starsze, jak i młodsze powinny przyjmować mniejsze ilości fosforu.
Gdy masz za dużo...
Nadmiar fosforu w diecie może spowodować:
- drgawki;
- przyspieszony oddech;
- zaburzenia pracy serca;
- odkładanie się wapnia w tkankach miękkich (np. w nerkach, mięśniach);
- zmniejszenie wydalania wapnia z moczem;
- kamicę nerkową;
- zaburzenia gospodarki wapnia;
- zaburzenia gospodarki witaminy D.
Osoby aktywne fizycznie często przyjmują fosfor w ilości przekraczającej 3000 - 4000 mg na dzień, a nie wywołuje to u nich większych efektów ubocznych.
Gdy masz za mało...
Ze względu na to, że nasze pożywienie zawiera dużo fosforu, jego deficyty zdarzają się rzadko. Podstawowe objawy niedoboru fosforu to:
- utrata apetytu;
- anemia (niedokrwistość);
- osłabienie mięśni;
- drętwienie i mrowienie w kończynach;
- bóle kości;
- krzywica u dzieci;
- zwiększona podatność na infekcje;
- złe samopoczucie;
- "wypłukiwanie" wapnia z kości, co powoduje ich kruchość.
Informacje dodatkowe
Osoby ze schorzeniami wątroby, nerek, chore na przewlekłe choroby wyniszczające (nowotwory), a także osoby nadużywające alkoholu powinny przyjmować więcej fosforu.
Fosfor jest niezbędny do prawidłowego metabolizmu witamin z grupy B tj. B1, B2, B6, B12, B3, B5 i kwasu foliowego.
Interakcje
Przyswajalność fosforu zależy od innych składników pożywienia. Wchłanianie fosforu pogarsza duża ilość fitynianów, a także obecność w pożywieniu wapnia i magnezuprzez co tworzą się nierozpuszczalne kompleksy wapniowo-magnezowo-fosforowe.Ujemny bilans gospodarki tym pierwiastkiem może również spowodować bardzo duże spożycie fruktozy (przekraczające 20% zapotrzebowania energetycznego), której nadmiar zwiększa wydalanie fosforu z organizmu.
Bardzo dobrze natomiast wchłaniają się związki fosforu dodawane do żywności (w procesie przetwarzania przemysłowego) i do napojów gazowanych typu "cola".
Do prawidłowego wchłaniania fosforu niezbędna jest również witanima D.
