Cholina
Opis
Cholina jest substancją niezbędną do prawidłowego funkcjonowania i budowy każdej komórki naszego ciała. Występuje w ustroju w związkach zwanych fosfolipidami, najbardziej znanym z nich i występującym w największej ilości jest lecytyna. Fosfolipidy pełnią bardzo wiele funkcji w naszym organizmie, budują błony komórkowe i pełnią funkcje przekaźników w układzie nerwowym (najprawdopodobniej biorą udział w "tworzeniu" pamięci). Ważną funkcją choliny jest jej udział w transporcie i metabolizmie cholesterolu i innych tłuszczów - zmniejsza ich odkładanie w ścianie naczyń i pęcherzyku żółciowym, poza tym wpływa na pracę wątroby (również zmniejszenie odkładania tłuszczów) i nerek (reguluje ilość wydalanego moczu).
Cholina jest związkiem chemicznym, który może być syntezowany w organizmie człowieka, jednak z badań na zwierzętach wynika, że taka synteza jest niewystarczająca i co za tym idzie, codzienna dieta powinna zawierać jej odpowiednie ilości.
Znaleźć ją możemy w wielu produktach spożywczych, głównie w postaci lecytyny. Do produktów bogatych w cholinę zaliczamy żółtka jaj, wątrobę, orzeszki ziemne, soję. Należy zaznaczyć, że ze względu na ważną funkcję jaką cholina pełni w naszym ustroju, wiele spożywanych przez nas produktów jest w nią wzbogacane w procesach przemysłowego przetwarzania. Ma to szczególne znaczenie przy produkcji odżywek dla dzieci.
Zapotrzebowanie
Dobowe zapotrzebowanie na cholinę jest zależne od wieku, płci i aktywności fizycznej. U niemowląt kształtuje się na poziomie 125 - 150 mg, u dzieci w 1. roku życia ok. 200 mg do 375 mg u nastolatków. Starsi chłopcy i mężczyźni potrzebują 550 mg, a dziewczyny i kobiety 400 - 425 mg (w ciąży 450 mg, kobiety karmiące - 550 mg). Kobiety potrzebują mniejszych ilości choliny pochodzącej z diety, ponieważ ich synteza jest 10 - 50% wydajniejsza niż u mężczyzn.
Zaobserwowano, że po intensywnym wysiłku fizycznym stężenie choliny we krwi zmniejsza się o ok. 10 - 40%, jednak te zmiany są niwelowany przez ustrojowe zapasy.
Gdy masz za dużo...
Nie obserwuje się objawów przedawkowania choliny pochodzącej z diety, jednak spożycie bardzo dużych farmakologicznych dawek tego związku (powyżej 10g / dzień) może u człowieka powodować:
- bóle brzucha;
- nudności;
- wymioty;
- ślinotok;
- nadmierne pocenie się;
- obniżenie ciśnienia tętniczego krwi;
- zaburzenia psychiczne, szczególnie depresję;
- bardzo charakterystyczny "rybi" zapach.
Należy zwrócić szczególną uwagę na przedawkowanie choliny u osób cierpiących na choroby wątroby i nerek, ponieważ u nich objawy mogą być bardziej nasilone.
Gdy masz za mało...
Stan gdy w ustroju brakuje choliny powoduje przyspieszenie tzw. apoptozy (zaprogramowanej śmierci) poszczególnych komórek, jednak u ludzi nie stwierdzono bezpośrednich objawów chorobowych wywołanych niedoborem tej witaminy w diecie. Faktem jest, że przy nieodpowiednim spożyciu zmniejszają się ustrojowe zapasy tego związku, a we krwi można wykryć aminotransferazę alaninową (AlAT) - enzym świadczący o uszkodzeniu komórek wątrobowych. Badania na zwierzętach wykazały, że potencjalne objawy niedoboru tego związku mogą być następujące:
- zahamowanie wzrostu;
- zaburzenia w budowie układu kostnego;
- zaburzenia w pracy wątroby;
- zaburzenia w pracy nerek;
- zwiększona częstość występowania nowotworów wątroby;
- zwiększoną wrażliwość na związki chemiczne mogące wywoływać nowotwory (kancerogeny).
Brak jednak badań świadczących, czy niedobory mogące pojawić się u ludzi, powodują takie same zagrożenia.
Informacje dodatkowe
Ważną informacją jest, że osoby nadużywające alkoholu są bardziej narażone na niedobory choliny. Wpływ choliny na procesy "tworzenia" pamięci i na działanie mózgu zdecydował, że związek ten jest wykorzystywany do leczenia zaników pamięci, zaburzeń neurologicznych i choroby Alzheimera.
